KRAKOW KUMAŞ (TEKSTİL) BORSASI VE BEDESTENİN İŞLEVİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ

Özet


Osmanlı döneminde kentlerdeki uluslararası ticaretin varlığını tanımlayan bedestenler (bezzazistan/cloth-bazar), özellikle 15-16 yüzyıllarda, Bursa, Edirne ve İstanbul başta olmak üzere birçok önemli kentin ticaret merkezlerinde yer almışlardır. Kıymetli kumaş ticareti yapanların (bezzaz/cloth-seller) merkezlerini/loncalarını oluşturan bu yapılar bir anlamda kentin borsası olarak görev yapmışlardır. Standart bir mimari şema ortaya koyan bedestenlerin iç mekânı, genellikle uzunlamasına dikdörtgen planlı olup, tek sıra paye üzerine çift yönlü kemer atılımıyla kubbe örtülü birimlere ayrılmış orta bölüm ve çevresine sıralanmış dükkânlar dizisi şeklindedir. Dış mekân ise dört yönden eyvan dizisi ile çevrelenmiştir. Krakow’un merkezinde yer alan ve günümüze “Cloth Hall” olarak tanımlana gelen yapı ise isminden de anlaşılacağı üzere “bedesten” ile ilişkilendirebileceğimiz döneminin önemli bir ticaret yapısıdır. Bugün dahi kent meydanının merkezini oluşturan bu yapı, mimari anlamda da klasik bedesten plan şemasını ana hatlarıyla tekrarlar. Özellikle 15-16. yüzyıllarda uluslararası ipek, baharat ve deri ticaretinin yapıldığı bu kent için “Cloth Hall” özelindeki isim-işlev-mimari benzerliği bir anlamda Polonya-Osmanlı ilişkisini gözler önüne serer. Bu bağlamda amacımız, bu yapı aracılığıyla “bedesten işlevinin” Osmanlı’dan Polonya’ya taşınma serüvenini çözümlemeye çalışmaktır.


Anahtar Kelimeler


Krakow, cloth hall, bedesten, çarşı/pazar.

Tam Metin:

PDF (English)


DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaked.2017.15.005

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.