AKROPOL DOĞU (İÇ) SUR YANGIN TABAKASINDA BULUNAN SİKKELER IŞIĞINDA PARİON’DA TAHRİBAT İZLERİ ÜZERİNE BİR ÖN DEĞERLENDİRME

VEDAT KELEŞ, KASIM OYARÇİN

Özet


Antik Çağ’da Troas Bölgesi’nin kuzeyinde yer alan Parion antik kenti, sahip olduğu coğrafi ve stratejik konumu ile çağlar boyunca bölgedeki egemen güçlerin sahip olmak istedikleri bir kent konumundadır. Bu durum kentin savunma ihtiyacını da beraberinde getirmiş ve yaklaşık 7,5 km. uzunluğunda oldukça görkemli sur duvarları ile kent korunmaya çalışılmıştır. Parion savunma yapıları mevcut kalıntıları ile daha önce incelenmiş olmakla birlikte 2017 yılına kadar savunma yapılarında arkeolojik kazı çalışmaları gerçekleştirilmemiştir. 2017 yılında Parion Akropolünü ve çevresindeki alanın doğusunu çevreleyen, bir iç sur olarak da adlandırabileceğimiz savunma yapısının doğu yüzünü ortaya çıkarmak amacıyla bilimsel arkeolojik kazılara başlanmıştır. Çalışma konumuzu oluşturan sikkeler ise, 2019 yılı çalışmaları sırasında 0.80 m. derinliğindeki yangın tabakası içerisinde farklı kotlarda ele geçmişlerdir. Sur duvarındaki bir tahribat dönemine ait olan yangın tabakasında bulunan 39 sikkenin, üçü Roma eyalet sikkesi iken, otuz altısı Erken Bizans Dönemi’ne tarihlenmektedir. Erken Bizans sikkelerinin en geç tarihlisi MS 615 yılına ait olmakla birlikte, sikkelerin çoğunluğu Focas ve Heraclius Dönemi’nde darp edilmişlerdir. Söz konusu yangın tabakası içerisinde sikkeler dışında, oldukça yoğun ateşe maruz kaldıklarından dolayı üzerleri tamamıyla yangın izleri ile kaplı olarak ele geçmiş arkeolojik kalıntı ve buluntular da, surlarda dolayısıyla kentte gerçekleşen bir tahribata işaret etmektedirler. Anadolu’daki bazı antik kentlerde, MS 615-616 yıllarında Sasani akınları nedeniyle tahribat izleri ve sikke buluntularında ani bir kesilme görülmektedir. Parion Akropolü Doğu (İç) Sur yangın tabakası içerisinde ele geçen sikkeler de, Sasaniler’in MS 615-616 yılında Khalkedon’u kuşatmadan önce Parion’a da uğradıkları ve kentte tahribat yaptıkları izlenimi uyandırması açısından önemli bir yere sahiptir.

 

Anahtar Kelimeler


Parion, Sasani, Erken Bizans, Sur, Sikke / Parion, Sasanian, Early Byzantine, Wall, Coin.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


BAŞARAN, C., 1999,

“Parion 1997 Araştırmaları”, Araştırma Sonuçları Toplantısı XVI-I, Ankara, s. 349-

BELLINGER, A. R., 1961,

Troy the Coins, Princeton.

BENDALL, S. ve ILISCH, L. ve MORRISSON, C. 1993,

Die Fundmünzen aus der Stadtgrabung von Pergamon, Berlin.

BMC I,

Catalogue of the Imperial Byzantine Coins in the British Museum: vol. I, (Ed. W. Wroth),

London, 1908.

BMC MYSIA,

British Museum Catalogues of Greek Coins: Mysia, (Ed. W. Wroth), Bologna, 1964.

BMC TROAS,

A Catalogue of the Greek Coins in British Museum Troas, Aeolis and Lesbos, (Ed. W. Wroth – A. Forni), Bologna, 1964.

ÇİZMELİ-ÖĞÜN, Z., 2014,

“Smintheion Definesi ve Alexandria Troas Sikkelerinin Akdeniz Havzasındaki Dolaşımı”, (Ed.

K. Dörtlük, O. Tekin, R. Boyraz-Seyhan), Birinci Uluslar Arası Anadolu Para Tarihi ve

Numismatik Kongresi 25-28 Şubat 2013 Bildiriler, Antalya, s. 171-196.

DEMİREL-GÖKALP, Z., 2009,

Yalvaç Müzesi Bizans Sikkeleri, Ankara.

DEMİREL-GÖKALP, Z., 2014,

Malatya Arkeoloji Müzesi Bizans Sikkeleri Kataloğu, İstanbul.

DEMİREL-GÖKALP, Z., 2017,

Kütahya Müzesi Bizans Sikkeleri, Ankara.

DEMİREL-GÖKALP, Z., 2018,

“Anadolu’nun Ege Kıyılarında Erken Bizans Dönemi Sikke Dolaşımı”, Ege Dünyası Liman Kentleri Sikke, Mühür ve Ağırlıkları, Manisa, s. 83-98.

DOC I,

Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore

Collection, Volume I, Anastasius to Maurice 491-602, (Ed. A. R. Bellinger - P. Grierson),

Washington, 1966.

DOC II/I,

Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore

Collection, Volume II, Phocas to Theodosius III 602-717, Part 1, Phocas and Heraclius

(602-641), (Ed. A. R. Bellinger - P. Grierson), Washington, 1966.

ERGÜRER, E., ve GENÇ, S., 2013,

“Sur Duvarları, Kuleler, Kapılar ve Limanlar”, (Ed. C. Başaran), Antik Troas’ın Parlayan

Kenti, Parion, 1997-2009 Yılları Yüzey Araştırmaları, Kazı ve Restorasyon Çalışmaları,

İstanbul, s. 43-56.

FOSS, C., 1975,

“The Persians in Asia Minor and the end of Antiquity”, The English Historical Review, CCCLVII, p. 721-747.

KELEŞ, V., 2008

“İlk Bulgular ışığında Parion Tiyatrosu”, Arkeoloji ve Sanat Dergisi 128, s. 45-56.

KELEŞ, V., 2016

“Parion Tiyatrosunda Ele Geçen Alexandria Troas Sikkeleri ve Goth İstilası”, (Ed. C. Başaran –

H. E. Ergürer), Parion Roma Tiyatrosu 2006-2015 Yılı Çalışmaları, Mimarisi ve

Buluntuları, Ankara, s. 193-200.

KELEŞ, V., ÇELİKBAŞ, E., OYARÇİN, K., 2018,

“Bir Grup Geç Roma Sikkesi Işığında Parion Yamaç Hamamının Son Kullanım Evresi Hakkında Görüşler”, Seleucia 8, s. 269-304.

KELEŞ, V., ve OYARÇİN, K., 2019,

“Parion Odeion’undan Bir Geç Roma Definesi”, TÜBA-AR 24, s. 189-208.

KELEŞ, V., ERGÜRER, H. E., KASAPOĞLU, H., ÇELİKBAŞ, E., OYARÇİN, K., KABA, H., YILMAZ, A., KASAPOĞLU, B. E., YILMAZ, M. D., AKKAŞ, İ., AKIN, E., 2019,

“Parion 2017 Sezonu Kazı, Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları”, 40. Kazı Sonuçları Toplantısı 3. Cilt, Ankara, s. 595-616.

KELEŞ, V., KASAPOĞLU, H., ÇELİKBAŞ, E., KABA, H., OYARÇİN, K., YILMAZ, A., KASAPOĞLU, B. E., YILMAZ, M. D., AKKAŞ, İ., AKIN, E., ÖZMEN, S., 2020,

“Parion 2018 Sezonu Kazı, Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları”, 40. Kazı Sonuçları Toplantısı 4. Cilt, Ankara, s. 391-413.

MIB I,

Moneta Imperii Byzantini, vol. I,: von Anastasius I bis Justinianus I (491-565), (W. Hahn),

Wien, 1973.

MIB II,

Moneta Imperii Byzantini, vol. II,: von Justinus II bis Phocas (565-610), (W. Hahn), Wien,

MIB III,

Moneta Imperii Byzantini, vol. III: von Heraclius bis Leo III (610-720), (W. Hahn), Wien,

OYARÇİN, K., 2019,

“Sikke Buluntuları Işığında Parion’da Orta-Geç Bizans Dönemi”, (Ed. V. Keleş, H. E. Ergürer,

H. Kasapoğlu, E. Çelikbaş, A. Yılmaz), Cevat Başaran’a 60. Yaş Armağanı, Ankara, s. 451-

RPC IV/2,

Roman Provincial Coins Vol. IV/2, The Antonines (AD 138-192): Asia, (V. Heuchert), Online:

RPC IX,

Roman Provincial Coins Vol. IX, From Trajan Decius to Uranius Antoninus (AD 249-254),

(A. Hostein - J. Mairat), Online: 2014.

SEBEOS, 1998,

The Armenian History Attributed to Sebeos, (çev. R. W. Thompson), Liverpool.

SEAR, D. R., 2006,

Byzantine Coins and Their Values, London.

SNG TUBINGEN,

Sylloge Nummorum Graecorum, Deutschland Münzsammlung der Universität Tubingen, 4. Heft., Mysien-Ionien, München, 1989.

SNG MUNCHEN,

Sylloge Nummorum Graecorum, Deutschland. Staatliche Münzsammlung München, 19.

Heft. Troas – Lesbos, Munich, 1991.

SNG FRANCE 5 MYSIE,

Sylloge Nummorum Graecorum France, Bibliothèque Nationale, Cabinet des Médailles, Vol.

, Paris 2001.

TEK, T., 2015,

“Side Sikke Buluntuları Işığında MS 622/3’de Pamphylia’ya “Olası” Bir Sasani Saldırısı”,

CollAn 14, s. 123-136.

TEK, T., KÖKER, H., SARIİZ, E., 2019,

“Stratonikeia 2008-2018 Yılı Kazılarında Bulunan Erken Bizans Sikkeleri”, (Ed. B. Söğüt),

Stratonikeia Çalışmaları 4: Mimari, Heykel ve Küçük Buluntu Araştırmaları, İstanbul, s.

-209.

TEKİN, O., 1999,

Bizans Sikkeleri, İstanbul.

TEKİN, O., ve EROL-ÖZDİZBAY, A., 2012,

“Coins from Allianoi Excavations: Campaign of 1998”, CollAn. XI, s. 347-401.

TEKİN, O., ve EROL-ÖZDİZBAY, A., 2013,

“Coins from Allianoi Excavations: Campaign of 1999”, CollAn. XII, s. 299-331.

TEKİN, O., ve EROL-ÖZDİZBAY, A., 2014,

“Coins from Allianoi Excavations: Campaign 2000”, CollAn. XIII, s. 293-336.

TEKİN, O., ve EROL-ÖZDİZBAY, A., 2016,

“Coins from Allianoi Excavations: Campaign 2001”, Anatolia Antiqua XXIII, s. 117-146.

THEOPHANES, 1997,

The Chronicle of Theophanes Confessor, Byzantine and Eastern History AD 284-813, (çev. C. Mango and R. Scott), Oxford.

ÜNAL, C., 2012,

Manisa Müzesi Bizans Sikkeleri, Manisa.

ÜNAL, C., TATAR, Ö., TOY, M., 2017,

Tunay Demran Koleksiyonu, İzmir.




DOI: http://dx.doi.org/10.22520/tubaked.2020.22.004

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.